Ο ι κ ο ν ο μ ι κ ό ς   π ό λ ε μ ο ς

 

Οι συνήθεις πόλεμοι της ιστορίας ήταν αμυντικοί, απελευθερωτικοί, επεκτατικοί ή θρησκευτικοί ανάμεσα σε δύο κράτη ή σε συμμαχίες κρατών.

Ο σύγχρονος ακήρυχτος οικονομικός πόλεμος, άγνωστος στους περισσότερους, αιφνιδίασε τους απροετοίμαστους Ευρωπαίους και σίγουρα θα απασχολήσει σοβαρά τους ιστορικούς του μέλλοντος.

Διεξάγεται όχι πλέον στα θέρετρα των μαχών αλλά σε μέτωπα πληκτρολογίων, οθονών, συσκέψεων, τηλεδιασκέψεων και μυστικοσυνάξεων με φονικά όπλα τα spreads, τα επιτόκια και τα δάνεια, που αντικατέστησαν τα τουφέκια, τα κανόνια, τις καραμπίνες και τις νάρκες.

Τα θύματα δεν φονεύονται δια μιας. Εξαθλιώνονται, σύρονται, υποδουλώνονται και αυτοκαταστρέφονται από την ανέχεια, τη φτώχεια, τη στέρηση και σε τελικό στάδιο την πείνα. Χωρίς να χυθεί σταγόνα αίμα.

Είναι οι πόλεμοι της αφαίμαξης. Της οικονομικής που καταλήγει σε οργανική. Ακριβώς σαν το γάιδαρο του Ναστραντίν Χότζα. Πάνω που τον έμαθε να ζει χωρίς φαΐ, «απεδήμησεν εις Κύριον».

Φάκελος αλληλογραφίας του 1930
 


Ο όρος οικονομικός πόλεμος με τη μορφή της οργανωμένης κερδοσκοπικής επίθεσης έχει την εξής ιδιορρυθμία: ο στόχος είναι προεπιλεγμένος, συνήθως ένας αδύναμος κρίκος, μία συγκεκριμένη και ευάλωτη χώρα. Ο αντίπαλος, από την άλλη, αόρατος, πάνοπλος και πανούργος, δεν έχει πατρίδα, εθνικότητα ούτε και μπέσα.
 
Είναι το «κερδοσκοπούμενον κεφάλαιον», το κερδοσκοπικό χρήμα.

Ο εχθρός δεν σε κόβει με σφαίρες ή σπαθιά, όπως παλιά. Σου κόβει τη μπουκιά απ΄ το στόμα, το γέλιο απ΄ τα χείλη, το κεραμίδι πάνω απ΄ το κεφάλι (το σπίτι).

Καλοπληρώνει γι΄ αυτό στρατιές από δούρειους ίππους των Μ.Μ.Ε. διεθνώς. Ενώ παράλληλα αναπτύσσει αξιέπαινη παραπλανητική πολιτιστική δραστηριότητα, ιδρύοντας ευαγή φιλανθρωπικά ιδρύματα, όπου ξεπλένει χρήμα και «νίπτει τας χείρας» ως Πόντιος Πιλάτος από το αίμα των εξουθενωμένων νεόπτωχων.

Το κερδοσκοπικό χρήμα, σάβανο των οικονομιών, δεν έχει πατρίδα, έχει μόνο τσέπες. Κι ας λένε πως τα σάβανα δεν έχουν τσέπες…
 


 
Καταχώρηση της Τράπεζας της Ανατολής στον Τύπο της 8ης Μαΐου 1930
 

Τα σχέδια του οικονομικού πολέμου δεν περιέχουν χαρακώματα και τακτικές μάχης. Μελετούν αντιδράσεις κρατών, τεστάρουν λαούς, πατρονάρουν πολιτισμούς, διεκδικούν πλουτοπαραγωγικές πηγές, αμφισβητούν κυριαρχικά δικαιώματα. Σαφώς, τους πήρε χρόνια να σχεδιάσουν πού και πώς θα παρατάξουν τα στρατεύματά τους.

Ποιος μπορεί σήμερα να προστατεύσει το κράτος που η οικονομία του γίνεται βορά των κερδοσκόπων; Ποιος μπορεί σήμερα να σώσει το φτωχό που τον οδηγούν στο κρεματόριο της πείνας;

Όλοι φυλάνε τα νώτα τους. Γιατί η πυρκαγιά που έφτασε στο σπίτι του γείτονα θα φτάσει και στο δικό τους.

Όταν οι δυνάμεις είναι άνισες οι μάχες κερδίζονται με στρατηγική. Ο Μαραθώνας γράφτηκε στην ιστορία με χρυσά  γράμματα ως ελληνική νίκη. Οι Περσικές δυνάμεις γύρω στις 48.000. Οι Έλληνες γύρω στις 11.000.
Νίκησαν οι γενναίοι γιατί το σχέδιο του Μιλτιάδη αποδυνάμωσε το κέντρο του εχθρού και χτύπησε τα αδύναμα άκρα με αποτέλεσμα να περικυκλωθεί ο εχθρός.

Νίκησαν οι γενναίοι γιατί είχαν στρατηγική και εφάρμοσαν σχέδιο.

Οι σύγχρονοι Ευρωπαίοι θυμίζουν τους Σπαρτιάτες που δεν αρνήθηκαν να βοηθήσουν στη μάχη του Μαραθώνα αλλά τα στρατεύματά τους έφθασαν καθυστερημένα. Μια μέρα μετά τη μάχη. Οπότε συγχαρήκαν τους Αθηναίους κι επέστρεψαν στη Σπάρτη. Ήλθον είδον και απήλθον, δηλαδή (σε παραφθορά του λατινικού «Veni Vidi vici», «ήρθα, είδα, νίκησα»).
 


 
Πρόσωπα σε λεωφορείο του 1930
 


Ε π ί μ ε τ ρ ο

Τίποτα δεν είναι καινούριο κάτω απ΄ τον ήλιο. Ο ήλιος της ωραίας Ελλάδας, ο πιο ανεκτίμητος θησαυρός της πτωχεύουσας χώρας – ευτυχώς δεν είναι Κέρκυρα να τον ορέγονται μόστρα σε πωλητήριο προς εκποίηση - έχει καταχωνιασμένες στις αρχειακές συλλογές του πολλές οικονομικές μπόρες που ρήμαξαν τον τόπο.

Τώρα φωτίζει έναν ασύδοτο οικονομικό πόλεμο. Για να τον καταχωνιάσει κι αυτόν «όπου δει» μεθαύριο, του παραχρόνου, το συντομότερο ευελπιστούμε …Είναι θέμα χρόνου, σθένους και ελιγμών. Για να μην είναι οι συνέπειες ανεπανόρθωτες.

Ως τότε κρατάτε γερά Πανέλληνες και κουμάντο σφιχτό στα σκάφη: της χώρας οι κυβερνώντες, των νοικοκυριών τους οι πολίτες. Τα μποφόρ ανεβαίνουν και τα σκαριά αρμενίζουν μεσοπέλαγα.

Και ένα γλωσσικό δάνειο από τη μετάφραση του δημοφιλούς Χάρι Πότερ στα λατινικά προς κάθε παραλήπτη: Ποτέ μην ενοχλείς έναν κοιμισμένο δράκο (Draco Dormiens Nunquam Titillandus)...
 
 


 
Τιμές κλεισίματος μετοχών της 8ης Απριλίου 1930
 

Χ ρ η μ α τ ι σ τ η ρ ι α κ έ ς  α ν α τ α ρ ά ξ ε ι ς , τ ο υ   1 9 2 9

Στα πρόθυρα του παγκόσμιου κραχ, το 1929 η οικονομία της χώρας εξερχόταν από μία ισχυρή, κερδοσκοπική επίθεση που είχε αρχίσει το 1927, εξαιτίας της οποίας στο Χρηματιστήριο Αθηνών πέντε χρηματιστές δήλωσαν αδυναμία εκπληρώσεως των οικονομικών τους υποχρεώσεων και άλλοι τέσσερις ακολούθως, στη διάρκεια του 1928, χρονιά κατά την οποία επήλθε μία σχετική σταθεροποίηση της κατάστασης.

Στη συνέχεια, όμως οι επιχειρήσεις αντιμετώπισαν εξαιρετικές δυσχέρειες λόγω του πληθωρισμού και της συντηρητικής πιστωτικής πολιτικής που εφάρμοζε η πολιτεία για τη συγκράτησή του.

Η Επιτροπή του Χρηματιστηρίου κάτω από το φόβο περαιτέρω διολίσθησης των τιμών των μετοχών επειδή οι εταιρείες είχαν την τάση να επεκτείνουν τις εγκαταστάσεις τους με συνεχείς αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου και εκδόσεις νέων μετοχών έστειλαν υπόμνημα στο Υπουργείο επισημαίνοντας τις δυσμενείς συνέπειες αυτής της τακτικής.

Πράγματι σταμάτησαν οι νέες εκδόσεις μετοχών αλλά, το Φεβρουάριο του 1928, το Χρηματιστήριο δέχτηκε ισχυρό πλήγμα από τις πρωθυπουργικές δηλώσεις για μείωση του τόκου των Ανταλλαξίμων που διαπραγματεύονταν στο Χρηματιστήριο.

Και ναι μεν οι δηλώσεις αυτές ανακλήθηκαν αλλά η ψυχολογία του κόσμου είχε μεταστραφεί και το χρηματιστηριακό βαρόμετρο αντικατοπτρίζοντας την κακή κατάσταση της βιομηχανίας κατερχόταν συνεχώς. Η κατάσταση αυτή οδήγησε δύο χρηματιστές σε πτώχευση και άλλους δύο δυστυχώς σε αυτοχειρία.
 


Τιμές κλεισίματος μετοχών της 8ης Μαΐου 1930
 

Στα μέσα του 1929 άρχισε η πτώση και των τραπεζικών μετοχών και η κυβέρνηση, κατόπιν σύσκεψης με τους τραπεζίτες, απαγόρευσε τις συναλλαγές επί προθεσμία στις μετοχές αυτές.
 

Στα μέσα Οκτωβρίου μεγάλη πτώση παρατηρήθηκε και στις τιμές των Ανταλλαξίμων δανείων που αποτελούσαν μεγάλο ανταγωνιστή των εταιρικών μετοχών λόγω του υψηλού τους τόκου. Άμεσα η κυβέρνηση απαγόρευσε και σε αυτά τις χρηματιστηριακές συναλλαγές επί προθεσμία.

Με τις απαγορεύσεις αυτές φυσικά τα μέλη του Χρηματιστηρίου επλήγησαν επαγγελματικά. Συναισθανόμενοι ωστόσο τη σοβαρότητα της κατάστασης δέχθηκαν αδιαμαρτύρητα τα μέτρα.

Μολονότι τα δημόσια οικονομικά έβαιναν καλά και η σταθεροποίηση της δραχμής δεν έδειχνε κανένα ανησυχητικό σημείο η οξύτητα της κρίσης στο εξωτερικό λόγω του κραχ του ’29 και η άνευ προηγουμένου πτώση των τιμών των γεωργικών και βιομηχανικών προϊόντων προκαλούσαν πτώση και στις αντίστοιχες μετοχές.

Η κατάσταση στο χρηματιστήριο παρουσιαζόταν απειλητική το δεύτερο μισό του Νοεμβρίου 1929, που σώθηκε προσωρινά μόνο χάρη στην απόφαση του Συνδικάτου των Τραπεζών να χορηγήσει δάνειο σε 37 μέλη του Χρηματιστηρίου (χρηματιστές) για ανακούφιση της αγοράς (Αλληλέγγυον Δάνειον).
 

Συνεχίζεται στο επόμενο.

 


 
Η Αθήνα του 1930