Ναός και Καπιτώλιο Λαός και Κολωνάκι
G o l d m i n e
Στατικές σελίδες
Σύνδεσμοι


Η πρώτη συντριβή στη χρηματιστηριακή αγορά του κόσμου
1582 αναγνώστες
Κυριακή, 3 Ιανουαρίου 2010
16:47

Μ α ύ ρ ο ς   Φ ε β ρ ο υ ά ρ ι ο ς*

 

 

Το Δημαρχείο του Άμστερνταμ στο τέλος της

χρυσής εποχής, έργο του

 Ολλανδού αρχιτέκτονα  Jacob van Campen

 

 

O ισχυρισμός του σύγχρονου οικονομολόγου Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ [1] πως κάθε ανερχόμενο Χρηματιστήριο μπορεί να κάνει πραγματικότητα τον πλουτισμό αποτελεί τη μισή αλήθεια. Η άλλη μισή έρχεται για πρώτη φορά, μέσα από ένα παλιό καπηλειό της Ολλανδίας, όπου η αποτυχία μιας δημοπρασίας τουλίπας σήμανε την τραγική κατάληξη την πρώτης μεγάλης χρηματιστηριακής «πυραμίδας» στον κόσμο.

 

Στις 3 Φεβρουαρίου του 1637, στη δημοπρασία που διοργάνωσαν μερικοί πωλητές, σε ταβέρνα του Χάρλεμ, τα θαλερά άνθη της Τουλιπομανίας περιήλθαν απότομα σε μαρασμό. Το αντικείμενο πώλησης, μερικοί βολβοί της καλύτερης ποικιλίας, αντί να πιάσει νέα υψηλά, όπως μέχρι τότε είχαν συνηθίσει,  αυτό το συγκεκριμένο πρωί, γνώρισε  δυο αιφνίδιες, απανωτές πτώσεις. Λίγο αργότερα, ο πωλητής μέσα στον πανικό του εγκατέλειψε τη δημοπρασία.

 

Η είδηση της ρήξης της δημοπρασίας εξαπλώθηκε όπως η φωτιά. Για τις επόμενες ημέρες,  μάταια οι κερδοσκόποι  προσπαθούσαν να απαλλαγούν  από τους βολβούς που είχαν στην κατοχή τους. Οι τιμές τους, ενώ αυξάνονταν ολόκληρο το 1636, το Φεβρουάριο του 1637 κατακρημνίστηκαν  απότομα και για το εμπόριο τουλίπας σήμανε απροσδόκητα η αρχή του τέλους.

 

Για δυσεξήγητους λόγους, ουδείς ήθελε να αγοράσει κι όλοι πουλούσαν. Oι τιμές ακολούθησαν κατακόρυφη πτώση. Όσοι είχαν επενδύσει σε προαγορές της παραγωγής βολβών έχασαν τα λεφτά τους. Όσοι είχαν αγοράσει βολβούς, με ενέχυρο περιουσιακά στοιχεία και όσοι είχαν πουλήσει  τα υπάρχοντά τους για να επενδύσουν, χρεοκόπησαν. Μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα, σημαντικοί έμποροι μετατράπηκαν σε ζητιάνους και πολλοί ευγενείς είδαν τις περιουσίες τους να χάνονται.

 

 Η φούσκα της τουλίπας είχε σπάσει. Το Φεβρουάριο του 1637 ήταν τυχερός και χαρούμενος. όποιος είχε στην κατοχή του οποιαδήποτε άλλα αγαθά εκτός από τουλίπες. Οι ευσεβείς πόθοι του φτωχού λαού πως ο πλούτος της Eυρώπης θα συγκεντρωνόταν στην Oλλανδία και πως θα εξαφανιζόταν η φτώχεια  αποδείχτηκαν φρούδες ελπίδες.

 

H κυβέρνηση των Ενωμένων Eπαρχιών σύστησε ειδική επιτροπή για να ασχοληθεί με το θέμα. Mέσα στο χάος που είχε δημιουργηθεί, αποφάσισε την ακύρωση όλων των συμβολαίων αγοραπωλησίας τουλίπας. Όρισε δε να καταβάλλεται μόνο το 3,5% της συμφωνημένης τιμής!

 

Η κατάρρευση της Τουλιπομανίας, έφερε το πρώτο κραχ στο Χρηματιστήριο της  Ολλανδίας θεμελιώνοντας έκτοτε τον κανόνα  πως τα Χρηματιστήρια επιδεικνύουν συστηματικά  τη ριψοκίνδυνη τάση να αντιδρούν υπερβολικά σε πληροφορίες.

 

Δυο χρόνια μετά το κραχ, οι τιμές της τουλίπας είχαν μειωθεί στο ένα διακοσιοστό! Oι χρεοκοπίες των εμπλεκομένων και η κατάρρευση των τιμών της τουλίπας «πάγωσε» την ολλανδική αγορά. Mε άλλα λόγια, ανέκυψε ύφεση.

 

 Δ ι ε λ κ υ σ τ ί ν δ α   θ ρ ύ λ ο υ   κ α ι   ι σ τ ο ρ ί α ς

 

Το φαινόμενο της Τουλιπομανίας εξακολουθεί και σήμερα να απασχολεί έντονα οικονομολόγους, ψυχολόγους, δημοσιογράφους και κοινωνιολόγους της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας. Tα στοιχεία που παραθέτει για την Τουλιπομανία ο Τσάρλς Mακέι[2] το 1841, αμφισβητούνται από σύγχρονους ιστορικούς της οικονομίας. Yποστηρίζουν ότι υπερβάλλει και εξηγούν διαφορετικά τα γεγονότα. Όπως, για παράδειγμα,  ότι ο χρηματιστηριακός πανικός της τουλίπας οφειλόταν σε πανδημία και σε  μεταδοτικό λοιμό που ξέσπασε στην Ολλανδία.

 

 

Σε αντιδιαστολή προς τις θέσεις του Μακέι, η Αν Γκόλντγκαρ[3] που δε στηρίχτηκε στο θρύλο αλλά σε μια εμπεριστατωμένη αρχειακή εκκαθάριση των συσσωρευμένων μύθων, προβάλλει την άποψη πως το ύψος της φούσκας της τουλίπας δεν ήταν τόσο κοντά στις δραματικές καταστάσεις που έχουμε την τάση να πιστεύουμε.

 

Η Goldgar είναι σε θέση να φωτίσει και άλλη ενδιαφέρουσα πτυχή: πως τα περισσότερα από αυτά που έχουμε ακούσει για την Τουλιπομανία δεν αληθεύουν. Αλλά ότι μέσα σ΄ αυτήν την κρίση αποτυπώθηκαν οι τρόποι με τους οποίους εκδηλώθηκε  η βαθιά ανησυχία για το μετασχηματισμό της ολλανδικής κοινωνίας κατά τη Χρυσή Εποχή. Έτσι κι αλλιώς, όσα περιγράφουν οι συγγραφείς της Τουλιπομανίας, σε παρόμοια κλίμακα, θα επαναληφτούν αρκετές φορές στις αγορές της Ευρώπης.

 

 

Καταληκτικά, η Τουλιπομανία, αδιακρίτως αν βρίσκεται πιο κοντά  στο θρύλο ή την ιστορία, εξακολουθεί να στέλνει ηχηρά μηνύματα στους επενδυτές των σύγχρονων αγορών:

 

  • Τόσο σε περιόδους με έντονη ρευστότητα όσο και σε εποχές με στενότητα χρήματος (όπως αυτή που διανύουμε) ενισχύεται η τάση πολλών να προσφεύγουν στην κερδοσκοπία μέσω μετοχών .
  • Η ασφυκτική ανάγκη για εξοικονόμηση χρήματος προς εξυπηρέτηση δανείων και χρεών   αποσυντονίζει και φαλκιδεύει την  ομαλή πορεία χρηματιστηρίων και αγορών.
  • Η εκμετάλλευση των φημών και των θορύβων της παραπληροφόρησης, της ανασφάλειας και του πανικού, τεχνηέντως, από τους «επιτήδειους» όλων των εποχών, είναι υπαρκτή και διαχρονική πραγματικότητα, προς γνώση και συμμόρφωση των νεόκοπων   επενδυτών, περισσότερο.
  • «Τουτέστιν μεθερμηνευόμενον» πως οι πάντες επιβάλλεται, αν μη τι άλλο, να παραμένουν υποψιασμένοι και επιφυλακτικοί διότι μια κρίση, άμεσα ή έμμεσα, χτυπά ανεξαιρέτως τις πόρτες όλων και των εχόντων  και των μη κατεχόντων.

 

Η τρέλα της τουλίπας έληξε άδοξα, όπως  κάθε υπέρβαση του μέτρου σ΄ αυτόν τον κόσμο. Το λουλούδι, ωστόσο εξακολουθεί να επιβιώνει στην Ολλανδία. Κάθε άνοιξη, μεταξύ  Άλκμααρ  και Λέιντεν, δεν έπαψαν να ανθίζουν μέχρι σήμερα χρωματιστές τουλίπες, εμπορικής αξίας δύο δισεκατομμυρίων ευρώ  περίπου το χρόνο. Οι τουλίπες παραμένουν ένα δημοφιλές σύμβολο των Κάτω Χωρών, ενώ η Τουλιπομανία καθιερώθηκε ως  σήμα κατατεθέν για την ευπιστία του πλήθους και τις πλεκτάνες της  διεθνούς κερδοσκοπίας.

 

 

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

[1] Στο βιβλίο του: Ταξίδι στο χρόνο της Οικονομίας

[2] Στο βιβλίο του: Extraordinary Popular Delusions and the Madness of Crowd

[3] Στο βιβλίο της: Τουλιπομανία

 

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα Κεφάλαιο,  ( Πέμπτη, 31 Ιανουαρίου 2010)

  

Σχόλια

04/01 09:18  groyma stella
Χρονια Πολλα, Καλη Χρονια. Υγεια, ευτυχια, αγαπη και ερηνη για ολο το κοσμο.
Πολλες πολλες καλημερες.
04/01 09:40  Goldmine
Στέλλα μοιραζόμαστε τις ζεστές ευχές σου με όλο τον κόσμο, με σένα και με τους φίλους εδώ και σ΄ευχαριστούμε.

Σήμερα αρχίζει η νέα επαγγελματική χρονιά, που μας βρίσκει σχετικά ξεκούραστους λόγω τριημέρου και με "απέθαντες" ελπίδες όπως θα φανεί και από την ανάρτηση που θα ακολουθήσει σε λίγο.
Καλόχρονοι να είμαστε όλοι μας!
04/01 11:06  cormorano
Καλημέρα!
Χρόνια Πολλά και Καλή χρονιά σε όλους!
04/01 11:47  cell
Αγαπητή Gold Καλή Χρονιά!
Ας φέρει ο νέος χρόνος
όλα όσα..."χρωστούν" οι προηγούμενοι,
σε όλους μας!
04/01 14:37  Goldmine
Κορμοράνο, θερμές ευχές και σε σένα!
"Cell, πρωτοτύπησες.
Τα χρωστούμενα΅ και τα "δανεικά" σε όλα τα επίπεδα λύνουν το πρόβλημα.
Κι ας ακούγεται ουτοπικό. Καλά να περνάς.
Μας λείπεις.
04/01 17:57  Goldmine
Σεβαστή σου απαντώ από άλλο επίπεδο:-)
Καλή χρονιά και πραγμάτωση των ονείρων σου!
07/01 09:56  geokalp
τις καλύτερες ευχές για τη νέα χρονιά!

επίσης, πολλά αστέρια για πόστ σαν κι αυτό!
Το σχόλιό σας
Για να σχολιάσετε το άρθρο πρέπει να κάνετε Login στο Capital.gr
Αξιολογήστε το άρθρο
21 ψήφοι

 Εκτύπωση
 Αποστολή με e-mail

Σχετικά με το blog
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις