To ντεζαβαντάζ

Τα τύμπανα της ιστορικής πτώχευσης του κράτους επί Χαρίλαου Τρικούπη, είχαν αρχίσει τις τυμπανοκρουσίες αρκετά χρόνια πριν το «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν » του 1893.

Σύμφωνα με τον  καθηγητή Ανδρέα Ανδρεάδη, η Ελλάδα βρισκόταν σε πτώχευση από το 1885 και μόνο το γόητρο του Τρικούπη και οι δεξιότητές του γύρω από τα οικονομικά είχαν απομακρύνει το μοιραίο γεγονός. 

Το έλλειμμα είχε καταστεί μόνιμη πληγή του προϋπολογισμού. 30 εκατομμύρια δραχμές δημόσιο έλλειμμα το 1884, που ξεπέρασε τα 128 εκατομμύρια κατά το 1886.  

Η εκτόξευση του δημόσιου χρέους σε τετραπλάσια, σχεδόν, μεγέθη αποδόθηκε σε εθνική ανάγκη. Την κάλυψη έκτακτων δαπανών επέβαλε η  επιστράτευση, που επιβλήθηκε λόγω πραξικοπηματικής προσαρτήσεως της Ανατολικής Ρωμυλίας στα εδάφη της Βουλγαρίας.

Η ασφυκτική κατάσταση των οικονομικών οδήγησε, ήδη, μία τράπεζα στην πτώχευση. Αρχές του 1886 κήρυξε στάση πληρωμών η Ναυτική Τράπεζα «Αρχάγγελος», που είχε ιδρυθεί το 1870 με αρχικό κεφάλαιο 4.000.000 φράγκα (20.000 μετοχές).

Για τη σύγχρονη κρίση ιδιαίτερα επιβαρυντική είναι η διαπίστωση πως, σε σύγκριση με την πτώχευση του 1893, υπάρχει ένα σοβαρό ντεζαβαντάζ στην εποχή μας, που λειτουργεί αντίστροφα.

 Στην παρούσα ανησυχητική συγκυρία, δηλαδή, το  κράτος ανέλαβε τη σωτηρία των τραπεζών. Αντίθετα, στην εποχή του Τρικούπη το ρόλο του σωτήρα είχαν επωμισθεί οι τράπεζες, ανεπαρκώς και ανεπιτυχώς, οι οποίες ενώ δάνειζαν κατ΄ επανάληψη το κράτος δεν αποδείχτηκαν ικανές να αναχαιτίσουν την πτώχευση.

Πιο συγκεκριμένα, οι τράπεζες Εθνική, Ιονική και Ηπειροθεσσαλίας την περίοδο αυτή κάλυψαν τα ελλείμματα του κράτους χορηγώντας απανωτά δάνεια.

Παρόλα αυτά, η πληθώρα του εκδοθέντος χαρτονομίσματος προκάλεσε την άνοδο της τιμής του συναλλάγματος, με συνέπεια την αύξηση του εξωτερικού χρέους. Τα ελλείμματα συνεχίζονταν και νέα δάνεια από τις τράπεζες κάλυπταν κάθε φορά τις ανάγκες.

Κατά το διάστημα της κυοφορίας της πτώχευσης το χρηματιστήριο απεικόνιζε στις τιμές των χρεογράφων την πολιτική και οικονομική κατάσταση της χώρας και την προοπτική για την τελική έκβαση άλλοτε αισιόδοξη άλλοτε αρνητική.

 Κατά τη μεγάλη χρηματιστηριακή κρίση, από το 1884 μέχρι το τέλος του 1885, συνεχίζονταν αναγκαστικές πωλήσεις μετοχών που ανήκαν σε οφειλέτες, οι οποίοι αδυνατούσαν να τις εξοφλήσουν.

Η μόνη αξία που ποτέ δεν έπαψε να είναι περιζήτητη ήταν οι ομολογίες του λαχειοφόρου δανείου της ΕΤΕ. Διαφημιστικές αγγελίες διαφόρων γραφείων πρόσφεραν αντί για λίγες δραχμές “την τύχη”, όπως αποκαλούσαν το λαχείο σε όσους δεν μπορούσαν να αγοράσουν ολόκληρη την ομολογία.

Σχετικές αγγελίες δημοσιεύονταν στην εφημερίδα «Παλιγγενεσία» από το τραπεζιτικό γραφείο του κ. Παναγόπουλου στην οδό Αιόλου, που προσέφερε ολόκληρο το λαχείο  στην τιμή των 2 και 1/2 νέων δραχμών. Καθώς, επίσης και από το χρηματιστικό γραφείο του Α. Αρσένη, κάτω από την οικία του Β. Μελά, όπου στεγαζόταν αρχικά το Χρηματιστήριο.

 

 

Χαρτονόμισμα δύο δραχμών του 1885

 Κραχ - Κρακ
 

Ακολουθεί στη συνέχεια ελαφρά διασκευασμένο άρθρο από το πρώτο τεύχος της εφημερίδας «ΤΟ ΑΣΤΥ», που τέθηκε σε κυκλοφορία την Κυριακή 8 Οκτωβρίου 1886 και υπογράφεται από συντάκτη με το ψευδώνυμο ΚΡΑΚ.

Της δημοσίευσης του άρθρου προηγείται η αιτιολόγηση του ψευδωνύμου ΚΡΑΧ - ΚΡΑΚ από τον ίδιο:  «Αν εζητείτο λέξη ικανή να συνοψίσει την όλη μας κατάσταση αναμφίβολα καμία άλλη δεν θα μπορούσε να εκπληρώσει το ρόλο αυτό ακριβέστερα από το μονoσύλλαβο “καββαλιστικό” λεξίδιο της χρηματιστικής argot ΚΡΑΧ.  

Η φιλολογία μας βρίσκεται σε διαρκές ΚΡΑΧ γενναίων εμπνεύσεων και αξιόλογων έργων. ΚΡΑΧ πολιτικών ανδρών, κραχ κοινωνικών συμβάντων, μεγάλων επιχειρήσεων, αξιομνημόνευτων έργων, κινήσεως, ζωής. Στο μέσον λοιπόν της κραχαστροφής ταύτης μεταφέρω τη σκηνή μου από τον Ασμοδαίο στο Άστυ [….]

Εκ στόματος κοράκου, άλλωστε εξελεύσεται κρακ….».

 
 

Η  πρώτη  συνεδρίαση της Βουλής, Οκτώβρης 1886

(Με βάση τα στενογραφημένα πρακτικά): «Η συνεδρίαση άρχισε στις 3:00 μ.μ. Λόγω των κρισίμων περιστάσεων η προεδρία τέθηκε αμέσως σε κατάσταση επιστράτευσης. Τη θέση του προέδρου πήρε ο  Καλλιφρονάς.

Πρόεδρος: Κύριοι βουλευτές, εξαιτίας των νεότερων γεγονότων η συνεδρίαση θα γίνει μυστική.

 (Χειροκροτήματα από το ακροατήριο).

 

Πρωθυπουργός :Κύριοι δεν περιμένετε από μένα να σας ενημερώσω για την εν Ανατολή ως και εκ των τελευταίων συμβάντων επελθούσα μεταβολή προς περιφρούρηση των δικαιωμάτων μας.

 

 

Τρικούπης: Μας επέβαλλε ώστε να μην ενεργήσομεν παρά υπολογίζοντας κατάλληλα το χρόνο και τον τόπο.

 

 

Μία φωνή από το θεωρείο των δημοσιογράφων: Εσείς έχετε ταχθεί από καιρό υπέρ του πολέμου.

 

 

Τρικούπης: Ο κ. πρωθυπουργός με υπέβαλε ώστε να μην ενεργήσω…

 

 

Τζάνες: Kύριοι, δεν είναι πλέον καιρός ερίδων. Alea jacta est.  Vae victis. Fortuna juvat audaces.

(Απόδοση στα ελληνικά: Ο κύβος ερρίφθη. Ουαί τοις ηττημένοις. Η τύχη τους τολμηρούς βοηθά).

 

 

Mαργέλλος: Ιγού κύριοι αγαπού την ειρήνη. Ιγού είμι κυνικούς φιλούσουφους…

 

 

Τράκας: Προτείνω να σταλεί Εξεταστική Επιτροπή εις Φιλιππούπολιν.

 

 

Μεσσηνέζης: (με προφορά του –σ-): Η πατρίch κινδυνεύει!....Η φωνή του καθήκοντοch!....

H εθνική φιλοτιμία!

Η σημαία….. (και πέφτει λιπόθυμος, πνιγμένος στη συγκίνηση)!

 

 

Ένας αντιπολιτευόμενος:  Σεις δείξατε το δρόμο συνιστώντας την Εξεταστική.

 

 

Ένας συμπολιτευόμενος:  Αυτό είναι το ευχαριστώ που δεν σας στείλαμε στο Ειδικό Δικαστήριο;

 

 

Ο πρώτος: ¨Έχετε το θράσος να μιλάτε ακόμα;

Ο δεύτερος: Σκασμός αφιλότιμε!....

(Ακούγεται ο ήχος ενός ραπίσματος…)

Δουζίνας: Εξαιτίας του εκτάκτου των περιστάσεων προτείνω να διπλασιασθεί ο αριθμός των μελών της τριακονταμελούς επιτροπής στην οποία να ανατεθεί κάθε εξουσία.

Ρηγόπουλος: Όταν επέστρεψα από το ταξίδι μου στην Αμερική είχα την ευτυχία να συναντήσω τον έξοχο φίλο μου Εδγάρδον Κυινέ ο οποίος μου είπε:

 
 

Φωνές από τα θεωρεία: Όχι λόγους δεν θέλουμε λόγους έργα, έργα!

Πρόεδρος: Τα ακροατήρια παρακαλούνται να μη λαμβάνουν μέρος στη συζήτηση. Η συνεδρίαση είναι μυστική.

Άλλες φωνές: Σιωπή καπνοφάντες!

(Ακούγεται δεύτερο ράπισμα.

Οι ευρισκόμενοι στο θεωρείο των ανωτέρων υπαλλήλων έρχονται στα χέρια.

Θόρυβος, ποδοκρατήματα, ένας πυροβολισμός!). 

Η πρώτη φωνή (από το δημοσιογραφικό θεωρείο):

Ζήτω, τέλος πάντων, ο εμφύλιος πόλεμος! 

Λύεται η συνεδρίαση».

 
ΚΡΑΚ
 
 
Eπιμύθιο
 

Όταν ο Δημήτριος Βυζάντιος, γύρω στο 1836, έγραφε τη θεατρική κωμωδία Βαβυλωνία, παρουσιάζοντας στο Ναύπλιο του 1827 ένα καφενείο και τους θαμώνες του, κάθε καρυδιάς καρύδι, από κάθε άκρη της Ελλάδας και διακωμωδώντας την αδυναμία συνεννόησης ανάμεσα στο νησιώτη, τον Πελοποννήσιο το Στερεοελλαδίτη, τον Ανατολίτη τον Κύπριο, το Λογιώτατο και άλλους τύπους, εξαιτίας των διαφορετικών γλωσσικών ιδιωμάτων, δεν θα υποψιαζόταν, ασφαλώς πως πενήντα χρόνια αργότερα, γύρω στο 1886 η “Λοκάντα”, το πανδοχείο του Ναυπλίου, θα μεταφερόταν στη Βουλή των Ελλήνων….

Αναμφίβολα, μάλιστα, δε θα μπορούσε να διανοηθεί πως το 2009, 173 χρόνια μετά, η ασυνεννοησία θα επαναδιεκδικούσε τα πρωτεία της επικαιρότητας όχι εξαιτίας διαφορετiκών γλωσσικών ιδιωμάτων αλλά   ως ο υπ΄ αριθμόν ένα κίνδυνος οικονομικού πισωγυρίσματος της χώρας στην  “Λοκάντα”  μιας απευκταίας πτώχευσης.

“Φοβού τους Έλληνες και χρέη φέροντας»….

http://www.capital.gr/history_of_xaa/Default.aspx?id=703791&pg=0