Ναός και Καπιτώλιο Λαός και Κολωνάκι
G o l d m i n e
Στατικές σελίδες
Σύνδεσμοι


Κάλλιο πρώτος στο χωριό παρά δεύτερος στην πόλη….
1586 αναγνώστες
Τρίτη, 2 Σεπτεμβρίου 2008
11:50

 

Τα χωριά της ελληνικής υπαίθρου υπήρξαν για αιώνες  φυτώρια επάνδρωσης  των σημερινών τερατουπόλεων. Όσοι ευτύχησαν να μεγαλώσουν σ΄ αυτά παραμένουν αμετανόητοι νοσταλγοί  μιας ανεπανάληπτης, παιδικής  ηλικίας. Τα θλιβερά και παρατημένα απομεινάρια των σημερινών οικισμών της περιφέρειας, πριν καταντήσουν γηροκομεία λιγοστών και ανήμπορων γερόντων και χωματερές απορριμμάτων των εξορμούντων αστών του Δεκαπενταύγουστου,  έσφυζαν από ζωή,  επικοινωνία και χαρά.

 

Ένα τέτοιο ανθηρό χωριό του μεσοπολέμου (η εποχή δηλαδή ανάμεσα στον Πρώτο και Δεύτερο Παγκόσμιο πόλεμο) υπήρξε η Ραψάνη, ορεινό χωριό του Ολύμπου, σκαρφαλωμένη στα 500 μέτρα με 2000 κατοίκους τότε, υπερδιπλάσιους των σημερινών.

 

Αριθμούσε γύρω στις 500 οικογένειες. Οι δυο στους τρεις γάμους γίνονταν ανάμεσα σε συγχωριανούς. Πρώτα παντρεύονταν οι κοπέλες. Αν τύχαινε να προηγηθεί ο μεγάλος αδελφός ήταν γιατί υπήρχαν και μικρότεροι αδελφοί για να αποκαταστήσουν τα κορίτσια της οικογένειας.

 

Έκαναν αρκετά παιδιά αλλά λόγω της αυξημένης παιδικής θνησιμότητας τρία με τέσσερα έφταναν στην ηλικία των πέντε χρόνων. Όλα πήγαιναν στο Δημοτικό αλλά ένα στα τρία  το  τελείωνε. Οι εύποροι έστελναν και τα κορίτσια τους στο Γυμνάσιο. Όσοι έφευγαν στην Αθήνα για σπουδές σπάνια ξαναγύριζαν.

 

Η συντριπτική πλειοψηφία των χωρικών  ήταν αμπελουργοί. Παράλληλα, είχαν μερικά στρέμματα με καλαμπόκι, σιτάρι ή σίκαλη για το ψωμί τους κι έναν κήπο με πατάτες για τις ανάγκες της αυτοκατανάλωσης. Τα υπόλοιπα σιτηρά για να βγάλουν το χρόνο τα αγόραζαν απευθείας απ΄ τους εμπόρους της Λάρισας, μια φορά το χρόνο.

 

Οι φτωχότεροι συμπλήρωναν το εισόδημα δουλεύοντας στα τσιφλίκια. Στην αρχή εργάζονταν και στην κατασκευή του σιδηροδρόμου ή έκαναν αγώγια με τα μουλάρια, μεταφέροντας εμπορεύματα στο σιδηροδρομικό σταθμό. Αρκετοί νέοι μετανάστευαν στην Αμερική και με τα εμβάσματα που έστελναν βοηθούσαν τις οικογένειες.

 

Κτηνοτρόφοι και τεχνίτες υπήρχαν αρκετοί. Κτίστες, παπουτσήδες σιδηρουργοί, ξυλουργοί και απαραίτητα ο δάσκαλος ο γιατρός ο υπάλληλος του ταχυδρομείου, ο αστυνόμος, ο δικολάβος. Η κοινωνική ζωή ήταν οργανωμένη γύρω από τις τρεις εκκλησίες και τις δυο πλατείες, στον πάνω και τον κάτω μαχαλά, όπου βρίσκονταν τα μπακάλικα, τα καφενεία και τα δύο χασάπικα.

 

Τα σπίτια διώροφα από ξύλο και πέτρα, διέθεταν το ανώγειο, το καλοκαιρινό και το ισόγειο με τον αργαλειό, το χειμωνιάτικο. Η εκτροφή μεταξοσκωλήκων για την παραγωγή των κουκουλιών για το μετάξι ήταν η δουλειά των γυναικών κάθε νοικοκυριού, από Απρίλιο μέχρι Ιούνιο. Γι ΄αυτό άκμαζε και η καλλιέργεια της μουριάς, που τα φύλλα της έτρεφαν τους μεταξοσκώληκες.

 

  

Το κουστούμι του εργάτη και η τράπεζα του μπακάλη

 

Δεν ήταν ιδιαίτερα φτωχή η κοινωνία της Ραψάνης και το χρήμα δεν έλειπε. Τι άγόραζαν όμως; Υφάσματα χρειάζονταν στα σίγουρα. Π.χ. Ο Θανάσης Γκούμας  είχε ένα αμπελάκι δέκα στρέμματα και το σπίτι του. Δούλευε συμπληρωματικά στα κτήματα του μεγαλύτερου εμπόρου του χωριού, του μπακάλη Καραβασίλη με τα 2000 στρέμματα. Αν και φτωχός αγροεργάτης ο Γκούμας, το 1935 είχε τη δυνατότητα να αγοράσει από τον εργοδότη του 5 πήχεις κασμίρι, αξίας 760 δραχμών τότε, που το μεροκάματο στο χωριό ήταν 50 δραχμές και το κιλό το αλεύρι κόστιζε 6 δραχμές.

 

Στην πραγματικότητα ο Καραβασίλης είχε αναδειχθεί σε μικροτραπεζίτη του χωριού. Προμήθευε τα πάντα και αρκετοί του κατέθεταν τις οικονομίες τους με επιτόκιο 1%, μεγαλύτερο από αυτό της τράπεζας. Οι τοπικοί έμποροι  ήταν σε πλεονεκτική θέση δεδομένου ότι η Λάρισα απείχε εφτά ώρες με το μουλάρι. Πηγαίνοντας εκεί για ψώνια έπρεπε να διανυκτερεύσουν, πράγμα που ανέβαζε το κόστος. Ούτε ο σιδηρόδρομος έλυνε το πρόβλημα γιατί ήθελαν μια ώρα να φτάσουν στο σταθμό, πλήρωναν εισιτήριο και δεν απέφευγαν τη διανυκτέρευση.

 

Δύσκολη η ζωή. Φως δεν υπήρχε παρά λάμπες πετρελαίου και νερό κουβαλούσαν από τις κοινοτικές βρύσες. Κοιμόντουσαν στρωματσάδα  κι είχαν ελάχιστα έπιπλα. Ωστόσο το γεγονός πως όσοι έφυγαν την περίοδο του Εμφυλίου ξαναγύρισαν στη συνέχεια είναι η καλύτερη απόδειξη πως προτιμούσαν να μείνουν στο σπίτι τους στο χωριό χωρίς να προσπαθούν να βρουν δουλειά ως ανειδίκευτοι εργάτες στην πόλη, πληρώνοντας ενοίκιο.

 

Θλιβερή Επωδός

 

Ο κάθε Έλληνας κουβαλάει ένα χωριό τατουάζ στην καρδιά. Αν όχι το δικό του, εκείνο του παππού ή της γιαγιάς. Κάποτε όλη η Ελλάδα ένα  χωριό ήταν. Εκεί όπου τώρα το χειμώνα ακούγονται μόνο οι μαγκούρες ελάχιστων, ξοφλημένων ηλικιωμένων, στο καταθλιπτικό καφενείο της ερημωμένης πλατείας στα χωριά μας στον Όλυμπο, στο Χελμό, στον Ψηλορείτη ή στα άγονα νησιά, εκεί τραγούδησαν μούσες, φιλοξενήθηκαν θεοί, ανδρώθηκαν Έλληνες , ΕΚΕΙ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Η ΕΛΛΑΔΑ….

 

Η ζωή που εξοβελίσαμε από κει δεν υποκαθίσταται με ένα  ετήσιο πολιτιστικό πανηγύρι στην πλατεία, κάτω απ΄το γέρικο πλατάνι, που θα γεμίσει με πλαστικά πιατάκια  κι άδεια τενεκεδάκια αναψυκτικών τα χορταριασμένα σοκάκια μέχρι το επόμενο καλοκαίρι, που κάποιοι θα προσπαθήσουν να αναβιώσουν πάλι πεθαμένες γιορτές πληρώνοντας για μια χλιδάτη εμφάνιση της μιας ώρας, χιλιάδες ευρώ σε λαμπερά ονόματα της σόου μπιζ και του σταρ σύστεμ.....

 

Τα όμορφα χωριά μας όμορφα καίγονται....

 

 

                                Το άρθρο συνεχίζεται στο χώρο των σχολίων από σας.

                                 Ο αγαπητός κορμοράνος δίνει την "κρητική" διάσταση

                                 του θέματος με πραγματική νοσταλγία και αφιερώνει

                                 τον "Πραματευτή"του Ξυλούρη σε φίλους και φίλες.

                                                          Εύγε κορμοράνε!

               

                                         

                                               

                                                                                    

Σχόλια

02/09 11:51  Goldmine
Καλημέρα και καλό μήνα!
02/09 11:58  haros
καλημερα,εχεις δικιο,αλλα...φυγειν αδυνατον.παλι καλα να λες που υπαρχουν και τα καλοκαιρια,και η στενοτης που κανει ολο και περισσοτερους να προτιμουν τα χωριουδακια για τις διακοπες τους.
ασχετο..καταγομενος παππου προς παππου απο το χαλανδρι(μικροχωριο ηταν και αυτο)παντα ζηλευα οσους ειχαν τα καλοκαιρια ενα<πατρογονικο>σπιτι σε καποιο χωριο να πανε να ηρεμησουν..
02/09 11:59  PREMIUM
Ναι friend,

αλλά ξέρεις πώς με αποκαλεί η "γλωσσοπλάστης σύζηξ μου (που θέλει να ζει στα "μεγαλεία" της πόλης) επειδή προτιμώ το χωριό μου στη Φωκίδα ;;;

<<..Κατωτερόφιλε...! >> :-)

Αχ αυτές οι γυναίκες "υπεύθυνες" είναι για...ούλα ! :-)

Καλημέρα και καλό μήνα όλο το...μήνα :-)

02/09 12:06  Goldmine
Στο, χωριάτη από το Χαλάνδρι:-) απαντώ πως απολαμβάνω όσο λίγοι τα καλοκαιρινά event της υπαίθρου αλλά θίγω μια πικρή πραγματικότητα με τα κακώς κείμενά της.

Στο βλάχο της Εκάλης θα πω - κι ας τον πικράνω - πως αγαπώ το χωριό μου αλλά συμφωνώ με τις επιλογές της συζύγου του, σχετικά με το πού και το πώς θα ζήσω σήμερα. Κοιτάζουμε πίσω αλλά προχωράμε μπροστά...με θετική αύρα:-)
02/09 12:13  PREMIUM
...τωρα "βεβαιώθηκα" φίλη ! :-)
02/09 12:32  cormorano
Καλημέρα !

Βρε τι τόθελες πρωί πρωί ;;;

Τι μου θύμισες τώρα…
το φτωχό χωριό μου…

Τα παιδικά μου χρόνια…

Εκεί που η ζωή ήταν δύσκολη, τότε, υπήρχε στέρηση για τα περισσότερα σπίτια !

Φτωχό το χωριό λίγα τα εισοδήματα με τις περισσότερες οικογένειες με πολλά παιδιά (όπως γράφεις)
Φυσικό επακόλουθο ο κατακερματισμός της πατρικής περιουσίας. Οι "συκοματερές ελιές" το μαρτυρούν.
Ελιές μέσα σε ξένο χωράφι !

Παρ’ όλα αυτά, περισσότερη ανθρωπιά, καρτερικότητα, ικανοποίηση με τα λιγοστά της επιβίωσης.
ΧΡΟΝΙΑ ΜΕ ΑΘΩΟΤΗΤΑ !
Διαφορετικά από σημερινές καταστάσεις της αβεβαιότητας και του καθημερινού άγχους !

ΥΓ. και στα σοκάκια του χωριού να ακούγεται σχεδόν κάθε μέρα…

www.youtube.com/watch?v=0oZGGd_itls&feature=related
02/09 12:40  PREMIUM
Φίλε cormo η εγγόνα του μεγάλου μας τραγουδιστή ζει κοντά σε μας και ήταν κάποτε συμμαθητές με το μικρό μου...μπεκατσόνι !

Σε (huge)...χωριό ζούμε πια και (too)...σύντομα βρε...παίδες και...τσούπρες !
02/09 13:35  pol
Kαλό και το ταβερνάκι της πλατείας με τις εικόνες του χωριού!
Θαλασσινά χαιρετίσματα!Καλα φθινοπωρινά αναστενάγματα!Για όλα φταίνε οι πρόσφατες διακοπές!
02/09 14:08  voula 99
Καλημερα σε όλους !
Goldmine , ετσι ειναι . Υπαρχουν βεβαια και χωρια που δεν καηκαν, αλλα μενουν ζωντανα .

Χωριο δεν κουβαλαω , αλλα τη γενεθλια πολη , τοσο κοντα , αλλα και τοσο μακρυα μου .
02/09 14:10  Goldmine
Cormo, ευχαριστώ που διάνθισες το θέμα με την ευαισθησία της κρητικής σου ψυχής. Το ταιριαστό άσμα ανεβαίνει πρωτοσέλιδο.

Φίλε σκεπτικιστή κι ακόμα δεν τα είδαμε όλα...

Πολ, αυτά τα ταβερνάκια με το σπιτικό μεζέ είναι πηγή ζωής σε πολλά χωριά, ακόμα.Ευχαριστώ που μας μεταφέρεις το ρυθμικό παλμό της φύσης εδώ!
02/09 14:14  Goldmine
Αγαπητή Βούλα, χαίρομαι που τα ξαναλέμε κι από δω. Καλό φθινόπωρο πια με γεύσεις μικρού καλοκαιριού! Διαισθάνομαι πως γέμισες καλά τις μπαταρίες...
02/09 14:24  voula 99
Καλο μηνα!
Ξεκουραστηκα , κολυμπησα οσο ηθελα , καλα ηταν .
02/09 14:27  evie
Γειά στην όμορφη παρέα του χρυσωρυχείου! Έτσι να μαζευόμαστε σιγά-σιγά καλό φθινόπωρο σε όλους. Όλοι οι τόποι είναι όμορφοι, όσο όμορφη είναι η καρδιά μας.
02/09 14:55  CANYON
555*...
02/09 15:09  Goldmine
Mε 555 αστέρια του Canyon πλέον δεν έχω ανάγκη άλλων αστερισμών για 42 μέρες (555:13* που παίρνω συνήθως):-)
Ξαναφεύγω για διακοπές...
Εvie, καλή σχολική χρονιά και καλά σερφαρίσματα στην μπλογκογειτονιά μας!
02/09 15:10  PREMIUM
...ΤΩΡΑ που το καλοσκέφτομαι στη γειτονιά μου ολοκληρώνεται ένα ΚΑΠΗ...

Επομένως δεν έχω πολλά να...φοβηθώ !
02/09 15:14  Goldmine
Aυτό πού κολλάει πάλι Disc;-)
Κι εκεί Προεδρία χτυπάς;-)
Άσχετο: Σου έχω κάτι φωτογραφίες από την κυριακάτικη εξόρμηση στο "Σήμαντρον", καταπληκτικές...
02/09 15:21  evie
Αν και οι διακοπές μου ήταν στην Πάτρα -στο σπίτι μου δηλαδή- εντούτοις πέρασα το ίδιο υπέροχα σαν να είχα πάει σε όλα τα νησιά της Ελλάδας μας :-) Τώρα με πολύ όρεξη θα αρχίσω την νέα σχολική χρονιά στη δουλειά μου, Goldmine ευχαριστώ για τις ευχές σου!
02/09 15:22  PREMIUM
Τίποτα απ΄όσα γράφω και...γράφεις δεν είναι..άσχετα ! :-)

ΥΓ. Βρήκες και εσύ καραμέλες το βράδυ στο κρεβάτι με στίχους του Καζαντάκη περί "ελευθερίας" ;;;
02/09 16:09  cormorano
Αγαπητή Goldmine,
μια και με άγγιξες σε σημεία που ειλικρινα "πονώ" θα ήθελα το άρθρο σου να το ανθίσω περισσότερο...!

Θα ήθεναλα λοιπόν να προσθέσω ότ,
η μετάβαση τότε από το χωριό στη Χώρα...ήταν ένα "γεγονός" !

Θα το περιγράψω στα "Κρητικά" πιστεύω ότι είναι καλύτερα !

"Μωρέ σεις ο ... τάδε δα πάει λέει αύριο στη Χώρα" !
Με τον γάιδαρο φυσικά η στην καλύτερη περίπτωση με μουλάρι
Παρέα με το φεγγάρι πριν φέξει και ο γυρισμός αργά το βράδυ φυσικά
Ήταν αδύνατον να μην πάρει ο δήθεν "ταξιδιώτης" και τις αναγκαίες παραγγελίες από συγγενείς και φίλους...

Λίγο "τόκο" για να ραφτεί ένα παντελόνι ή κανένα σακάκι, λίγο ύφασμα για κανένα φόρεμα, λίγο πανί για εσώρουχα (που ! τότε άλλα πράγματα σαν τα σημερινά...), κάτι από κουζινικά κτλ. κτλ...

Εκτός από τα παραπάνω ο "ταξιδιώτης" έπαιρνε (αγόραζε) και για το σπίτι του τα απαραίτητα... λίγο ψάρι (συνήθως μαρίδα μικρή απ’ ότι θυμάμαι), κανένα δυο φρατζόλες που ήταν "το κάτι άλλο..." μπροστά στην χειροποίητη "πίτα", ψαρόγαρους(σαρδέλες) παστές, παστενάγλες(καρώτα) μπακαλιάρο παστό, κανένα κομμάτι χταπόδι ξερό και πάντα 2,3 δεκάδες κουλουράκια που ήταν τότε κολλημένα δέκα – δέκα (για όποιον θυμάται) για να φιλέψει εμάς τους πιτσιρικάδες που τον περιμέναμε πως και πώς να γυρίσει γιατί ξέραμε ότι όλο και κάτι θα μας έφερνε...Αυτά και άλλα...
02/09 16:22  elenitsa 1
Διαλεξες ζωντανο χωριο για παραδειγμα και πανεμορφο συναμα.Εχω την χαρα να το επισκεπτομαι για εναν καφε καθε καλοκαιρι,αφου παραθεριζω στην ευρυτερη περιοχη.Αλλα χωρια δεν εχουν την τυχη του,φαντασματα εχουν καταντησει.
Καλο χειμωνα σε ολους.
02/09 16:24  cormorano
Και φυσικά σε κάθε γάμο,
καλεσμένο όλο το χωριό...ΧΩΡΙΣ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ! με τα γνωστά...

http://it.youtube.com/watch?v=XiYDAIdILuc


02/09 17:55  Goldmine
Κορμοράνε έγραψες...Θέλουμε κι άλλο! Το "βιδεάκι" για το γάμο δε δούλεψε.

Εvie, δεν ανησυχώ για τους εκπαιδευτικούς εκείνους που κάθε Σεπτέμβρη γυρίζουν στο πόστο τους με όρεξη και λαχτάρα περισσότερη κι απ τους μαθητές...
Κι εσύ συγκαταλέγεσαι σ΄αυτούς.

Ελενίτσα χαίρομαι που έχεις και προσωπική αντίληψη για τη Ραψάνη. Τυχαία την επέλεξα.
02/09 20:22  cormorano
Καλησπέρα !

Και επειδή ΔΥΣΚΟΛΑ χαλώ χατίρι όταν μου ζητηθεί κάτι,
θα συνεχίσω λοιπόν με κάτι που θυμάμαι και μου έχει μείνει έντονα χαραγμένο στο μυαλό, έτσι για να γελάσομε κιόλας...

Θυμάμαι λοιπόν ένα γείτονα "ταξιδιώτη" μια φορά που πήγε στη Χώρα και μεταξύ των άλλων αγόρασε και ένα λύχνο (λυχνάρι) αλλά τι λύχνο ;;;
Μεγάλο ! με τέσσερα φιτίλια .
Φτάνοντας στο χωριό και μετά από τα γνωστά καλωσορίσματα το βράδυ αφού φτιάξανε τα φυτίλια άναψαν τον λύχνο...

Μια γριά έμενε απέναντι από το σπίτι μας και το σπίτι του γείτονα και είδε πολύ περισσότερο φως από το δικό της.

Την τρώει λοιπόν η περιέργεια και έρχεται στο σπίτι μας και λέει τσι μάνα μου...
"Μπρε συ γειτόνισσα ! μα είδες το λύχνο του γείτονα πόσο φως βγαίνει" ;;;

Λέει η μάνα μου "Ναι ! καινούργιο την ήφερε από τη Χώρα" !
και
η γριούλα απαντά !

"Ω τσι κερατάδες και ήντα δα βγάλουνε ακόμη..." ! Αυτά κια άλλα πολλά... Βιβλιο θα γράψω...αν κάτσω να τα σκευτώ...αυτά τα όμορφα χρόνια...

http://it.youtube.com/watch?v=XiYDAIdILuc








02/09 21:30  λος-λοσ
Για τον φίλο DISCOUNT
www.youtube.com/watch?v=3DcOIHkwugw&feature=related
δυστυχώς δεν μπόρεσα να εύρο το μαντινάδες πουλώ με τη ζάχαρη από έξω
02/09 21:32  Goldmine
Ωραία που τα θυμόμαστε cormorano και τα μοιραζόμαστε με όλους .Είναι η πολιτιστική μας κληρονομιά. Να το γράψεις το βιβλίο...
02/09 21:35  Goldmine
Γεια σου λος-λοσ με τους Χαϊνηδες...
Το σχόλιό σας
Για να σχολιάσετε το άρθρο πρέπει να κάνετε Login στο Capital.gr
Αξιολογήστε το άρθρο
15 ψήφοι

 Εκτύπωση
 Αποστολή με e-mail

Σχετικά με το blog
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις